Jak przygotować się do badań laboratoryjnych?

I. Pobieranie krwi

1. 48 godzin przed badaniem:

• rezygnujemy z dużego wysiłku fizycznego: długodystansowe biegi, pływanie, trening na siłowni
• nie spożywamy alkoholu
• nie zażywamy leków z dodatkiem alkoholu: np. syrop tymiankowy, prawoślazowy, Flegamina o smaku miętowym
• nie zażywamy suplementów diety zawierających biotynę (witamina B7)

2. 24 godziny przed badaniem:

• spożywamy ok. 2 litry napojów
• zjadamy lekką kolację około godziny 18:00
• rezygnujemy z wysiłku fizycznego
• zasypiamy ok. godziny 22:00–23:00

3. W dniu badania:

• przybywamy do punktu pobrań z dokumentem zawierającym numer PESEL
• jesteśmy na czczo: bez śniadania, cukierka odświeżającego oddech, nie żujemy gumy
• należy wypić co najmniej 1 szklankę niegazowanej wody
• 8 godzin przed pobraniem krwi można wypalić papierosa, później jest to niewskazane
• leki: nie przyjmujemy porannej dawki leków, szczególnie tych, które obniżają ciśnienie krwi
• na pobranie krwi przybywamy wcześniej, aby ochłonąć i przygotować dokumenty

II. Pobrania krwi u dzieci i pacjentów małoletnich

• Zgodnie z Ustawą o Ochronie Małoletnich z dnia 28.07.2023 r., pobranie krwi u dzieci i młodzieży do lat 18 odbywa się w obecności rodziców lub opiekunów prawnych.
• Dzieci powinny przed poborem krwi wypić 1 szklankę wody; aby zachęcić dziecko do wypicia, można wrzucić listek mięty, plasterek limonki lub cytryny.
• 2 godziny przed pobraniem krwi można w zgięciach łokciowych dziecka nakleić plastry EMLA, które zawierają substancję znieczulającą o działaniu miejscowym.
• Można zabrać do punktu pobrań ulubioną zabawkę lub smartfon z bajką.
• W przeddzień badania można z dzieckiem przećwiczyć pobranie krwi w formie zabawy: znaleźć miejsce, gdzie żyłki są szczególnie dobrze widoczne, przećwiczyć, jak ułożyć dziecko na kolanach i przytrzymać rękę, oraz opowiedzieć, kto pobiera krew i w jakim celu.
• Na naszej stronie facebookowej znajdują się zdjęcia gabinetu oraz poczekalni – można je pokazać dziecku, aby nie było zdezorientowane po przybyciu do punktu pobrań.
• Rodzicu! Zachowaj spokój – Twoje zdenerwowanie jest wyczuwane przez dziecko i udziela się mu.

III. BADANIE MOCZU

• Analizujemy mocz oddany po całonocnym spoczynku; nie przyjmujemy próbek moczu oddanych w przeddzień wieczorem.
• Mocz do analizy ogólnej może być dostarczony w standardowym pojemniku na mocz lub w probówce.
• Mocz do badania mikrobiologicznego (na posiew) musi być dostarczony wyłącznie w sterylnym pojemniku (czerwona nakrętka z etykietą deklarującą jałowość).
• Mocz na KPU oraz porfiryny musi być w pojemniku o objętości przynajmniej 100 ml, szczelnie owiniętym folią aluminiową.
• U niemowląt mocz pozyskujemy do woreczka przyklejanego do krocza. Sprawdzonym sposobem na efektywne pobranie moczu u niemowląt jest ułożenie go na ramieniu rodzica w pozycji pionowej i delikatne masowanie wzdłuż kręgosłupa – tak pozyskany mocz nadaje się tylko do badania ogólnego.
• Badanie ogólne moczu i badanie mikrobiologiczne wykonuje się z tzw. „środkowego strumienia”.
• Badania genetyczne moczu i badanie cytologiczne osadu moczu wykonuje się z „pierwszego strumienia”.

IV. BADANIE KAŁU

• Kał pozyskujemy do badań, posługując się łopatką zainstalowaną w nakrętce pojemnika na kał.
• Kał oddajemy na czysty papier toaletowy.
• Kał do analizy nie powinien mieć kontaktu z moczem, krwią menstruacyjną ani wodą zawartą w muszli klozetowej.
• Objętość kału nie powinna być większa niż wielkość orzecha laskowego.
• Kał na posiew mikrobiologiczny, kalprotektynę oraz alfa-1 antytrypsynę musi znajdować się w sterylnym pojemniku.
• Kał przechowujemy w chłodnym pomieszczeniu, ale nie zamrażamy.

V. DOUSTNY TEST OBCIĄŻENIA GLUKOZĄ (KRZYWA CUKROWA)

• Testu obciążenia glukozą nie wykonujemy w trakcie ostrej choroby i bezpośrednio po niej.
• 3 dni przed badaniem zachowujemy typową dietę; spożycie węglowodanów nie powinno być mniejsze niż 150 gramów.
• Przed wykonaniem testu nie zażywamy leków: glukokortykosteroidów, środków antykoncepcyjnych, przeczyszczających, barbituranów, salicylanów, środków uspokajających, witaminy C.
• Należy być wypoczętym, po przespanej nocy.
• Test wykonuje się na czczo, od 8 do 14 godzin od spożycia ostatniego posiłku.
• Podczas testu nie jemy, nie pijemy i nie palimy papierosów.
• W czasie trwania testu (2 godziny) należy przebywać w miejscu wykonania badania.

VI. PRZYGOTOWANIE DO OZNACZENIA PROLAKTYNY

Prolaktyna jest hormonem niestabilnym, a jej wydzielanie wykazuje rytm dobowy.

Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej opracowało wytyczne jak
przygotować się do badań, aby uzyskane wyniki były wiarygodne:

• Bodźce stymulujące wydzielanie prolaktyny: sen, posiłki, wysiłek fizyczny, stres, współżycie seksualne, ciąża, alkohol, narkotyki, leki (przeciwwymiotne, przeczyszczające, antydepresyjne, przeciwalergiczne, obniżające ciśnienie).
• 3 dni przed badaniem nie należy spożywać alkoholu; 12 godzin przed badaniem należy powstrzymać się od picia herbaty i kawy.
• W przeddzień badania unikamy znacznego wysiłku fizycznego, zachowujemy abstynencję seksualną, nie poddajemy się badaniu USG sutków ani badaniu ginekologicznemu.
• W dniu badania nie korzystamy z prysznica.
• Do punktu pobrań zgłaszamy się po całonocnym wypoczynku, na czczo, 4 godziny bez przyjmowania płynów i po 2–3 godzinach od obudzenia.

VII. WYMAZY MIKROBIOLOGICZNE (GARDŁO, MIGDAŁKI, DZIĄSŁA, GENETYKA)

• Wymazy pobieramy we wczesnym okresie choroby, przed zastosowaniem antybiotyków lub 14 dni po zakończeniu kuracji.
• Do punktu pobrań przybywamy na czczo i bez mycia zębów.
• Nie należy stosować płukanek do ust ani żadnych środków o miejscowym działaniu bakteriobójczym.
• Przed pobraniem wymazu nie palimy papierosów i nie żujemy gumy.

VIII. DOBOWA ZBIÓRKA MOCZU (DZM)

• Zaopatrujemy się w laboratorium w odpowiedni pojemnik o objętości 2–3 litry oraz mniejszy pojemnik (200 ml).
• Zbiórkę rozpoczynamy o godzinie 6:00 rano w dniu poprzedzającym badanie. Pierwszy poranny mocz (z godz. 6:00) oddajemy do WC i zapisujemy czas – zbiórkę zaczynamy z pustym pęcherzem.

dobową zbiórkę moczu rozpoczynamy z pustym pęcherzem

• Od tej pory każdą porcję moczu zbieramy do dużego naczynia, aż do godziny 6:00 rano następnego dnia (zbiórkę kończymy, oddając ostatnią porcję do pojemnika).

dobową zbiórkę moczu kończymy z pustym pęcherzem

• Notujemy dokładny czas oddania ostatniej porcji.
• Zebrany mocz dokładnie mieszamy, mierzymy jego objętość i notujemy ją. Do małego pojemnika odlewamy około 150 ml.
• Do punktu pobrań przynosimy mały pojemnik podpisany imieniem, nazwiskiem i PESELEM wraz z informacją o całkowitej objętości zbiórki.
• Zużyty duży pojemnik opróżniamy, płuczemy i wyrzucamy do żółtego worka na odpady sztuczne.

UWAGA! Jeśli zbiórka dotyczy wapnia, magnezu lub fosforu, konieczne jest zastosowanie stabilizatora. Punkt pobrań wyda go po wcześniejszym zgłoszeniu zapotrzebowania.